ต้นโมกมัน

วรากรสมุนไพร | เมืองนครราชสีมา นครราชสีมา
ต้นโมกมัน ต้นใหญ่ 450 บาท
ต้นโมกมันสรรพคุณไม่ธรรมดา ใช้กันมาแต่โบราณ
โมกมัน
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Wrightia arborea (Dennst.) Mabb.
วงศ์ : APOCYNACEAE
ชื่อพ้อง : Wrightia tomentosa (Roxb.) Roem. & Schult.
ชื่อสามัญ : Darabela, Ivory, Karingi, Lanete
ชื่ออื่น : แนแก มักมัน มูกน้อย มูกมัน
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ : ไม้ต้นขนาดกลาง สูงประมาณ 10-15 เมตร ใบ เป็นใบเดี่ยว เกิดเรียงสลับแบบตรงข้าม แผ่นใบมีขนนุ่มปกคลุมโดยเฉพาะส่วนด้านใต้ใบ ลักษณะใบเป็นรูปมน ขนาดกว้าง 3-8 ซม. ยาว 6-14 ซม. โคนและปลายใบสอบเรียว ดอกออกเป็นช่อสั้นๆ เมื่อเริ่มบานข้างนอกสีเขียวอ่อน ด้านในสีขาวอมเหลือง เมื่อดอกบานจะมีกลิ่นหอม ดอกออกประมาณเดือนเมษายน ถึง เดือนพฤษภาคม ฝักยาวประมาณ 9-30 ซม. ภายในมีเมล็ดเรียงอยู่ เมล็ด ส่วนปลายมีขนเป็นกระจุกอ่อนนุ่มสีน้ำตาลอ่อน
การแพร่กระจาย พบได้บริเวณป่าโปร่งและป่าเบญจพรรณแล้ง
สรรพคุณของโมกมัน
-เปลือกต้นมีรสขมร้อนฝาดเมา ช่วยรักษาธาตุไฟให้เป็นปกติ ช่วยบำรุงธาตุทั้งสี่ให้เจริญ รู้ปิดธาตุ (เปลือกต้น)
-เปลือกต้นเป็นยาช่วยทำให้เจริญอาหาร (เปลือกต้น)
-ที่ประเทศจีนจะใช้สารสกัดจากรากและใบเป็นยารักษาวัณโรคแรกเริ่มที่ต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอ (รากและใบ)
-ผลมีรสเมา ช่วยแก้ฟันผุ (ผล)
-ช่วยขับเหงื่อ (ใบ)
-รากมีรสร้อน ช่วยแก้ลม แก้ลมที่เกิดเรื้อรัง ลมสันดาน (ราก)
-ดอกมีรสจืด เป็นยาระบาย และช่วยแก้พรรดึกหรืออาการท้องผูก (ดอก)
--ใบมีรสเย็น ใช้เป็นยาแก้ท้องมาน (ใบ)
ช่วยแก้ท้องร่วง (ยางจากต้น)
-ใช้เป็นยาแก้บิด ถ่ายเป็นมูกเลือด หมอยาพื้นบ้านจังหวัดอุบลราชธานีจะใช้รากและเนื้อไม้นำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้บิด ถ่ายเป็นมูกเลือด (เปลือกต้น, ยางจากต้น, รากและเนื้อไม้)
-เนื้อไม้หรือแก่นมีรสร้อนขม เป็นยาขับโลหิต ช่วยขับโลหิตเสีย (เนื้อไม้หรือแก่น)
-ช่วยทำให้ประจำเดือนมาตามปกติ (เปลือกต้น)
-ช่วยแก้ตับพิการ (ใบ)
-ช่วยรักษาโรคไต (เปลือกต้น)
-ช่วยบำรุงถุงน้ำดี แก้ดีพิการ (แก่น)
-ช่วยขับน้ำเหลืองเสีย (ใบ)
-รากใช้เป็นยารักษางูกัด (ราก) ส่วนน้ำยางจากต้นใช้แก้พิษงู (ยางจากต้น)
-ช่วยแก้พิษจากแมลงสัตว์กัดต่อย (เปลือกต้น, ยางจากต้น)
-ช่วยฆ่าเชื้อคุดทะราด เชื้อรำมะนาด (เปลือกต้น)
-เปลือกต้นและผลช่วยฆ่าเชื้อรำมะนาด (เปลือกต้น, ผล)
-ในประเทศจีนจะใช้สารสกัดจากรากและใบโมกมันเป็นยาแก้อาการปวดข้อจากโรคข้อรูมาติก (รากและใบ)
-ส่วนสรรพคุณอื่น ๆ ของโมกมันนอกเหนือจากที่กล่าวมาแล้ว ได้แก่ รากเป็นยาแก้ลมที่เกิดกับตัว แก้ลงท้อง แก้พยาธิ แก้ตกโลหิต แก้ฝีเปื่อยพัง แก้บวม แก้โรคผิวหนังจำพวกเรื้อน, เปลือกต้นเป็นยาแก้โลหิต แก้กำเดา เสมหะ แก้จุกเสียด แก้ท้องร่วง แก้ตัวพยาธิ แก้ตกโลหิต ฆ่าพยาธิผิวหนัง ฆ่าเชื้อ แก้ฝีเปื่อยพัง แก้บวม, แก่นเป็นยาแก้โรคร้ายในท้อง แก้โลหิตร้าย แก้เลือดร้อนที่คั่งอยู่ในท้องให้ตก ช่วยขับเลือด, ส่วนใบช่วยขับเหงื่อคนไข้ในโรคท้องมาน ช่วยขับน้ำเหลืองสำหรับคนท้องมาน, และดอกเป็นยาแก้ลงท้อง แก้ตัวพยาธิ แก้ตกโลหิต แก้ฝีเปื่อยพัง แก้บวม (สรรพคุณส่วนนี้ยังไม่ขอยืนยันความถูกต้องของข้อมูลนะครับ เพราะข้อมูลที่นำมาใช้ไม่มีแหล่งอ้างอิงประกอบว่าเอามาจากที่ใด)
ประโยชน์ของโมกมัน
-ยอดอ่อนใช้ลวกจิ้มรับประทานร่วมกับน้ำพริก หรือนำมาทำแกงได้
-เปลือกให้เส้นที่นำไปใช้ทำกระดาษและใช้แทนเส้นใยจากฝ้ายได้
-เปลือกต้นโมกมันสามารถนำมาสกัดทำเป็นสีย้อมเส้นไหมด้วย โดยจะใช้สีเขียวอ่อน
-ใช้ไม้ทำตัวหมากรุก เครื่องเขียน ครอบลูกคิด ทำจะเข้ ซอด้วง ซออู้ ทำพานท้ายและรางปืน