มะคะ (Ma kha)

วรากรสมุนไพร | เมืองนครราชสีมา นครราชสีมา
ขายต้นมังคะ ราคา 350 บาท
ไม้ในสกุลนี้ (Cynometra) มีการกระจายตัวอยู่ในแถบศูนย์สูตรของโลก จากรายงานของ Plant of the World พบว่าในโลกนี้มีการจัดจำแนกพืชในสกุลนี้ไว้แล้วจำนวน 113 ชนิด
แต่มีรายงานว่าพบในประเทศไทยจำนวน 5 ชนิดเท่านั้น คือ
1) อัมพวา (Cynometra cauliflora L.) มีชื่อพื้นเมืองอื่นๆ ว่า นัมนัม (ภาคใต้) นางอาย (กรุงเทพฯ) บูรานัม (ภาคกลาง) หีหมา (ปัตตานี) อัมพวาเป็นไม้ต่างถิ่น (มีถิ่นกำเนิดในมาเลเซียและอินโดนีเซีย) ที่นำเข้ามาปลูกในประเทศไทย ลักษณะที่สำคัญคือ ผลติดตามลำต้น
2) แหะ (Cynometra craibii Gagnep.) มีชื่อพื้นเมืองอื่นๆ ว่า แหะ แห่น้อย (นครพนม) พบถิ่นกำเนิดในไทยและเวียดนาม จัดอยู่ในกลุ่มพืชที่มีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์
3) มังคะ (Cynometra iripa Kostel.) มีชื่อพื้นเมืองอื่นๆ ว่า กาต๋ง แตดลิง (ภาคใต้) มีถิ่นกำเนิดใน อินเดีย ศรีลังกา บังกลาเทศ เมียนมา ไทย เวียดนาม มาเลเซีย อินโดนีเซีย นิวกินี ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย ใบค่อนข้างเล็ก ผลเล็ก ผิวหยักมาก มีจำนวนประชากรมาก
4) มังคาก (Cynometra malaccensis Meeuwen) มีชื่อพื้นเมืองอื่นๆ ว่า กลี กาตง (นราธิวาส) มังคาก (ภูเก็ต) ร้อยเด (ปัตตานี) มีถิ่นกำเนิดในอัสสัม ภาคใต้ของไทยและมาเลเซีย
5) มะคะ (Cynometra ramiflora L.) มีชื่อพื้นเมืองอื่นๆ ว่า พังคะ มังคะ (ภาคกลาง ภาคใต้) พังค่า (ตรัง) แมงคะ (ตราด) มีถิ่นกำเนิดในอินเดีย ศรีลังกา บังกลาเทศ ไทย กัมพูชา มาเลเซีย อินโดนีเซีย นิวกินี ฟิลิปปินส์ และรัฐควีนส์แลนด์ของออสเตรเลีย
มังคะ
ชื่อวงศ์ LEGUMINOSAE
ชื่อวิทยาศาสตร์ - Cynometra iripa Kostel.
ชื่ออื่น: กาต๋ง มะคาก (ภาตใต้) แตดลิง แมงคะ (ตราด) มังคะ, พังคะ (กลาง) พังค่า (ตรัง)
ลักษณะ
เป็นไม้ยืนต้น ทรงพุ่มขนาดใหญ่ สูงประมาณ 9-10 เมตร ใบรีปลายแหลม ขนาดใบประมาณ 1-2-4-5 นิ้ว ใบเรียบมัน ขอบเรียบ เส้นผ่านศูนย์กลางของไม่ได้อยู่กึ่งกลางใบ ก้านใบหนึ่ง ๆ ประกอบด้วยใบ 4 ใบ จะมีใบใหญ่ 1 คู่ และใบเลี้ยงใต้ใบใหญ่ 1 คู่ และยอดอ่อนสีขาวอมแดง
ลักษณะดอก ดอกสีน้ำตาล เมื่อบานสีขาว กลีบดอกสีน้ำตาล
ลักษณะผล รูปทรงและสีคล้ายละมุด ขนาดประมาณ 1.5x 2.5 นิ้ว ผิวขรุขระเหมือนผิวมะกรูด มีเมล็ดข้างในเหมือนเมล็ดฝรั่ง
ส่วนที่ใช้เป็นอาหาร ยอด
ใช้เป็นอาหารประเภท ผักเหนาะ แกงเลียง แกงส้ม
สรรพคุณ
-นำรากมาฝนกับวัตถุเนื้อหยาบ แล้วผสมลงในเหล้า ทำให้เหล้ามีรสจืดลง -ปุ่มจากเนื้อไม้ แก้พยาธิ โรคผิวหนัง ต้มเอาไอน้ำใช้รมหัวริดสีดวงทวารหนัก ทำให้หัวฝ่อแห้ง
-เปลือกและรากมีสรรพคุณเป็นยาระบาย ใบต้านเชื้อแบคทีเรียและไวรัสตามผิวหนัง