ต้นโมก

วรากรสมุนไพร | เมืองนครราชสีมา นครราชสีมา
ช้างงาเดียว หำเมย หำกระทิง ไม้รอเลื้อย ดอกหอม ผลรับประทานได้ ราคา 300 บาท
ชื่อวิทย์ (Melodinus cochinchinensis (Lour.) Merr.)
วงศ์โมก (Apocynaceae)
หำกระทิง / หำเมย: เป็นชื่อเรียกพื้นบ้านในบางพื้นที่ (เช่น แถบจังหวัดเลยจะเรียกว่า หำเมย) ซึ่งมักตั้งตามลักษณะของผลพืชที่มีรูปทรงกลมหรือทรงรีเป็นคู่คลาดเคลื่อนกัน
ช้างงาเดียว: เป็นชื่อเรียกทางการพฤกษศาสตร์หรือชื่อภาคกลาง
นัดโต๊ะเจ๊ะ: เป็นชื่อเรียกในกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง แถบเชียงใหม่
ช้างงาเดียว คือไม้เถาเนื้อแข็งขนาดใหญ่ในพบกระจายพันธุ์ในป่าดิบชื้นของเอเชียใต้ จีนตอนใต้ และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงประเทศไทย โดยสามารถเลื้อยพาดพันต้นไม้ใหญ่ได้สูงถึง 10 เมตรลักษณะทางพฤกษศาสตร์ลักษณะต้น: ไม้เถาเลื้อยเนื้อแข็ง มีน้ำยางสีขาวข้นคล้ายน้ำนมตามทุกส่วนของต้นใบ: ใบเดี่ยว ออกตรงข้าม รูปรีหรือรูปขอบขนานแกมรูปใบหอก แผ่นใบหนาคล้ายหนัง ผิวเรียบมันดอก: ดอกสีขาวหรือสีเหลือง มีกลิ่นหอม ออกเป็นช่อกระจุกตามซอกใบหรือปลายกิ่งผล: ผลสดรูปทรงกลม ผิวเรียบ เมื่อสุกจะมีสีส้มหรือสีเหลืองเข้ม
สรรพคุณทางยาและสารพฤกษเคมีตำรายาพื้นบ้าน: ในประเทศจีนและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นิยมใช้เปลือกและรากต้มดื่มเพื่อแก้อาการอักเสบ เยื่อหุ้มสมองอักเสบ และใช้พอกรักษาแผลกระดูกหัก
สารสำคัญ: มีสารกลุ่มอัลคาลอยด์ (Monoterpenoid indole alkaloids) เข้มข้น เช่น กลุ่ม tabersonine ซึ่งมีฤทธิ์ต้านการอักเสบและมีงานวิจัยระบุว่าอาจมีฤทธิ์ต้านเซลล์มะเร็งเม็ดเลือดขาว (Anti-leukemic)
การใช้ประโยชน์
-เป็นพืชอาหารผลสุกทานสด: ผลของหำกระทิงเมื่อสุกเต็มที่จะมีสีเหลืองส้มหรือแสด เนื้อในผลมีลักษณะนุ่ม รสชาติหวานอมเปรี้ยว สามารถนำมาเด็ดรับประทานเป็นผลไม้ป่าได้แปรรูปเป็นเมี่ยง (วัฒนธรรมพื้นบ้านล้านนา):
-ในอดีตชาวบ้านบางพื้นที่แถบภาคเหนือจะนำ ใบสด ของต้นหำกระทิงมาลนไฟให้อ่อนตัว แล้วใช้เคี้ยวรับประทานแทนใบเมี่ยง หรือใช้เป็นใบสำหรับห่ออาหารรับประทาน
การใช้ประโยชน์ทางยาและสมุนไพรพื้นบ้าน
-ชาวบ้านในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และจีนตอนใต้นิยมนำส่วนเถาและรากมาต้มกินเพื่อบรรเทาอาการเจ็บป่วย:แก้ท้องร่วงและเจ็บปาก
-ตามบันทึกการใช้ประโยชน์พืชป่าของชุมชน ชาวบ้านจะนำ เถาหรือลำต้น มาต้มกับน้ำดื่มเพื่อรักษาอาการท้องเสีย ท้องร่วง รวมถึงช่วยบรรเทาอาการเจ็บแผลในปากบรรเทาอาการอักเสบและปวดกระดูก
-เปลือกและรากแห้งนำมาต้มดื่มเพื่อลดการอักเสบในร่างกาย (เช่น อาการไข้ เยื่อหุ้มสมองอักเสบแบบพื้นบ้าน)
-ส่วนรากสดมักนำมาตำเพื่อใช้พอกภายนอกบริเวณปวดบวมหรือกระดูกหักขับสารพิษและน้ำเหลือง:
-น้ำต้มจากเถามีรสขมเย็น ช่วยขับปัสสาวะและขับระดู แก้อาการตกขาวในสตรี