ต้นข่า

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Alpinia galanga (L.) Willd.

ชื่อภาษาอังกฤษ : Galanga, Siamese Ginger, Greater Galangal

ชื่ออื่นๆ : ข่าหยวก, ข่าหลวง

ลำต้น : เป็นไม้ล้มลุก มีเหง้าใต้ดิน เหง้ามีข้อและปล้องชัดเจน สีน้ำตาลอมแสด ลำต้นแตกกอ

ใบ : เป็นเดี่ยว รูปใบหอก สีเขียวสดเป็นมัน กาบใบมีขน ปลายใบแหลม ฐานใบสอบแหลม ขอบใบเรียบเป็นคลื่น เส้นกลางใบใหญ่ทางด้านท้องใบเป็นเส้นนูนชัด ก้านใบเป็นกาบหุ้ม

ดอก : ออกเป็นช่อขนาดใหญ่ตั้งขึ้นที่ปลายยอด เมื่อยังอ่อนมีสีเขียวปนเหลือง ดอกแก่สีขาวปนม่วงแดง

ผล : ทรงกลม เป็นผลแห้งแตกได้ เมื่อแก่มีสีส้มแดง

แยกเหง้า

ปลูกได้ในดินร่วนซุย ต้องการน้ำปานกลาง ชอบแดดรำไร

- เหง้าอ่อน ช่วยขับลม แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ แน่นจุกเสียด

- ใบ ฆ่าพยาธิ แก้กลากเกลื้อน แก้ปวดเมื่อนตามข้อ

- ผล ช่วยย่อยอาหาร แก้ปวดท้อง ท้องอืด ท้องเฟ้อ แก้บิด

- ราก ขับเลือดลม แก้เหน็บชา แก้เสมหะ

- หน่อ แก้ลมแน่นหน้าอก บำรุงไฟธาตุ

- เหง้า ใช้ทารักษาโรคผิวหนังที่เกิดจากเชื้อรา

- ต้นแก่ แก้อาการปวดเมื่อยตามกล้ามเนื้อต่างๆ หรือข้อ และแก้ตะคริว

- ดอก แก้โรคกลากเกลื้อน

- เหง้า นำมาใช้ประโยชน์ทางด้านการปรุงอาหาร และช่วยดับกลิ่นคาว

- ช่อดอก ลวก หรือ กินสดกับน้ำพริก

- ลำต้นใต้ดิน รับประทานเป็นเครื่องเคียง

- น้ำมันหอมระเหยจากข่า มีฤทธิ์ทำให้ไข่แมลงฝ่อ กำจัดเชื้อราบางชนิดได้ ใช้ผสมกับสะเดาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการกำจัดแมลง

- นิยมปลูกเป็นผักสวนครัว ปลูกประดับแปลงตามแนวรั้ว